DNS nedir? Neden ve nasıl değiştirilir?


2014 yılında Twitter’a uygulanan -enteresan- sansürün ardından ülke olarak “DNS” ve “VPN” kısaltmalarına oldukça hızlı bir şekilde aşina olduk. Hatta bu derece teknik meseleleri böylesine üstün bir hızla kavrayarak, bir taraftan adaptasyon becerimizin ne derece gelişmiş olduğunu ortaya koyarken, diğer yandan da Streisand Etkisi‘nin gerçekliğini Türkiye olarak bizzat doğruladık.

Her ne kadar adaptasyon becerilerimiz son derece üstün olsa da, adapte olduğumuz işleyişlerin teknik altyapısına aşinalığımız çoğunlukla yetersiz. Bu altyapıya ihtiyaç duymak veya duymamak bir kenara dursun, merak edenler ve öğrenmek isteyenler için bu yazıda DNS ile ilgili üç temel soruyu sorarak cevaplamaya çalışacağız: Ne, neden, nasıl?

DNS Nedir?

Açılımı “Domain Name System” yani “Alan Adı Sistemi”dir. İşlevi ise internet adını verdiğimiz, birbirine bağlı milyonlarca yerel ağdan oluşan bu altyapıdaki aygıtlara isimler vermek ve böylece bölümleri adlandırarak bölümler arası iletişimi organize etmektir.

Kısaca, “internetteki bilgisayarlara isim vermemizi ve bu isimleri çözümleyebilmemizi sağlayan bir sistemdir” denebilir. Bu sistemin bize sağladığı kolaylık ise ağdaki bir bilgisayara erişmek için IP adresini değil alan adını (www.statjus.com gibi) kullanabilmemizdir. Zira bilgisayarlar birbiriyle iletişim kurmak için İnternet Protokolü’nü (IP) kullanır ve bu iletişim IP adresleri üzerinden sağlanır.

DNS sunucusu dediğimiz aygıtlar ise bilgisayarların alan adlarının IP karşılığını kayıtlı tutar ve biz alan adıyla bir siteye erişim sağlamak istediğimizde, bize bu sitenin IP adresini sunar.

Bir örnek üzerinden gidersek:

inceleme_dns1

Yukarıdaki kullanıcı, Mozilla Firefox tarayıcısını (subliminal reklam) açmış ve adres satırına www.statjus.com yazmış olsun.

inceleme_dns2

Bu durumda bilgisayarın istenen işlemi gerçekleştirebilmesi için Statjus’un IP adresini bilmesi gerekir. Bu bilgiye sahip olmayan kullanıcı bilgisayarı da ağdaki DNS sunucusuna bir sorgu gönderir. Sorgunun içeriği oldukça basittir: “www.statjus.com alan adının IP adresi nedir?”

inceleme_dns3

Bu sorguyu alan DNS sunucusu, derhal kendi veritabanında bu sorguyu aratır ve “www.statjus.com”un IP karşılığını, bu bilgiyi isteyen bilgisayara gönderir.

inceleme_dns4

Bağlanmak istediği alan adının IP adresini öğrenen kullanıcının bilgisayarı, bu adres bilgisini kullanarak Statjus’a başarılı bir şekilde bağlanır.

DNS Neden Değiştirilir?

Cevabını bilmeyenin kalmadığı bu sorunun cevabı oldukça basit: İnternet sansürünü aşmak. Elbette ki DNS adresini statik bir şekilde belirlemenin sistem güvenliği ve diğer teknik işleyiş açısından birçok işlevi mevcut, ancak bu soruya vereceğimiz cevabı bu inceleme için sansür argümanı ile sınırlandırmayı tercih edeceğiz.

İnternete sansür uygulamak için teknik anlamda birçok yöntem mevcut. Ancak bunların en masrafsız ve basit olanı DNS tabanlı erişim engelleme yöntemi. 5651 Sayılı Kanun üzerinde gerçekleştirilen değişikliklerden önce uygulanan metot da buydu, ancak değişiklikler ile kurulacak Doğruluk Bakanlığı sayesinde çok daha kaliteli ve üstün bir sansür altyapısına kavuşacağız. Konuya dönersek, DNS tabanlı engelleme yönteminde, merkezi DNS sunucularına belirli alan adı sorgularını reddetmesi veya bu sorguları “bu siteye erişim engellenmiştir” temalı IP adreslerine yönlendirmesi komutları verilir. Böylece kullanıcılar bu sitelere girmek istediklerinde, sitenin gerçek IP adresi bilgisini elde edemezler.

Bir örnek üzerinden gidersek:

inceleme_dns5
Statjus’a erişimin engellendiği bir Türkiye düşünelim. Örneğin TTNET’i servis sağlayıcısı olarak kullanan bir kullanıcı, varsayılan DNS adresinden Statjus’un IP adresini talep ettiğinde bu istek reddedilecektir.
inceleme_dns6

Bu durumda DNS adresini Google DNS ile sabitleyen kullanıcı, alan adı sorgusunu Google’a gönderecek ve istediği cevabı buradan kolaylıkla elde edecektir.
inceleme_dns7

Elde ettiği gerçek IP adresini kullanan kullanıcı bilgisayarı, Statjus’a sorunsuz bir şekilde erişebilecektir.

DNS Nasıl Değiştirilir?

Twitter’a erişimin engellenmesi ile yayılan o meşhur sayı dizisini hepimiz ezberledik: 8.8.8.8

Peki bu DNS adresini nasıl kendi cihazımızın varsayılan DNS adresi haline getireceğiz? Bu soru kişisel bilgisayarlar tarafında oldukça basitken, el aygıtları tarafında operatörler tarafından sağlanan internet bağlantılarında bazı engellerle karşılaşabiliyor. Elbette ki bunları da aşmak mümkün ancak el aygıtları için biz oldukça basit ve güçlü arayüzlere sahip VPN uygulamalarını tavsiye ediyoruz. Android için SurfEasy VPN, iOS için Free VPN Onavo Protect işlevsel uygulamalara örnek verilebilir.

Windows tarafında DNS değiştirme işlemi oldukça basit. Yapılması gerekenler sırasıyla şu şekilde:

1. Denetim Masası’na girin.

2. Ağ ve Paylaşım Merkezi’ne erişin.

3. İnternet erişimini sağlayan bağlantınıza tıklayın.

inceleme_dns8

4. Açılan pencerede “Etkinlik” bölümünde bulunan “Özellikler”e tıklayın.

inceleme_dns9

5. Kullanılan öğelerden “İnternet Protokolü Sürüm 4 (TCP/IPv4)”ü seçerek, “Özellikler”e tıklayın.

inceleme_dns10

6. Açılan pencerede “Aşağıdaki DNS sunucu adreslerini kullan” seçeneğini işaretleyin ve buraya kullanmak istediğiniz ana ve alternatif DNS sunucularını yazın.

inceleme_dns11

Google gibi ücretsiz DNS hizmeti veren birçok sağlayıcı mevcut. Bunların listesine aşağıdan erişebilir ve bunları kullanarak internete erişiminizi özgürleştirebilirsiniz:

ServisDNS AdresiAlternatif Adres
Comodo Secure DNS8.26.56.268.20.247.20
Google8.8.8.88.8.4.4
Level3209.244.0.3209.244.0.4
Open DNS208.67.222.222208.67.220.220

Yusuf Mansur Özer

ErsoyBilgehan’da avukat olarak çalışan Yusuf, bilişim ve hukuku ile kişisel verilerin korunmasına özel bir ilgi duyuyor. Aynı zamanda post-rock tutkunu bir gitarist, Schopenhauer meraklısı bir felsefe okuru ve öğrenmeye doymayan bir araştırmacı.

Diğer yazıları için tıklayın:

3 Yorum

Menü

Pin It on Pinterest